تبلیغات
علوم تجربی راهنمایی
علوم تجربی راهنمایی
 
قالب وبلاگ

نکته های مهم فصل 11

جهان جانوران


جانوران بسیار گوناگونند. توانایی آنها با سازگاری در محیط های مختلف سبب شده است كه این موجودات در سراسر كره زمین در شرایط گوناگون محیطی به شكل های متفاوت زندگی كنند. دانشمندان عقیده دارند كه هنوز نیمی از انواع جانوران بر روی كره ی زمین شناخته نشده اند.
برای مطالعه گوناگونی جانوران در این فصل از طبقه بندی ساده زیر استفاده می كنیم.


اسفنج ها:
اسفنج ها ساده ترین جانورانند این جانوران كه اغلب دریازی هستند به صورت كلونی زندگی می كنند       تا كنون حدود 5000 گونه آنها شناخته شده است اسكلت اسفنج ها از آهك، سیلیس و یا نوعی پروتئین سخت تشكیل شده است . و بر این اساس اسفنج ها به سه دسته آهكی، شیشه ای و شاخی        طبقه بندی می شوند.
بدن یك اسفنج بالغ از سه لایه سلول مختلف تشكیل شده است این جانوران به طریقه جوانه زدن و یا قطعه قطعه شدن زیاد می شوند این جانوران تولید مثل جنسی نیز دارند و با تشكیل تخم زیاد می شوند.

كیسه تنان:
این گروه از جانوران نسبت به اسفنجها پیشرفته ترند. زیرا چندین نوع سلول اختصاصی كه كارهایی مانند گوارش حركت، حس كردن را بر عهده دارند در ساختمان آنها دیده می شود.
نام علمی شاخه كیسه تنان كنیدارپا است كه از كلمه كنیدوست گرفته شده است.
كنیدوست سلولهای زهرآگینی است كه بر روی بازوهای اطراف دهان جانور وجود دارد


كیسه تنان به دو شكل اصلی پولیپ(ثابت) و مدوز(متحرك و شناور) دیده می شوند این جانوران هم به طریقه جنسی(تولید تخم) و هم به طریقه غیر جنسی(جوانه زدن) زیاد می شوند.

 


كرم ها:
كرم ها گروه بزرگی از جانوران را تشكیل می دهند و اقسام بسیار زیادی دارند. برخی زندگی انگلی وبرخی زندگی آزاد دارند. آنها را می توان در محیط های گوناگون، آب های شور، شیرین، خاك و حتی بدن گیاهان و جانوران یافت. كرم ها را بر اساس ساختمان بدن به سه شاخه:

 1) كم های پهن                      2) كرم های لوله ای                  3) كمر های حلقوی

تقسیم بندی می كنند.


كرم های پهن:
تا به حال 13 هزار گونه كرم پهن شناخته شده است همه آنها دارای ویژگی های زیر هستند.
1) بدن این جانداران دارای سه لایه جنینی است
2) تقارن آنها دو جانبی یا دو طرفی است
3) بدن حفره عمومی ندارد. و فضای بین بافتهای آنها را نوعی بافت پیوندی پر می كند.

كرم های لوله ای
در این كرم ها نیز تقارن دو جانبی است حدود 15 هزار نوع آنها شناخته شده است كه در محیط های گوناگون به شكل آزاد یا انگلی زندگی می كنند. بدن این جانداران بدون قطعه و لوله مانند است سطح بدن آنان را پوشش یا كوتیكول محكمی می پوشاند و حفره عمومی آنها (سلوم) كاذب است جنس نر و جنس ماده آنها از هم جداست و به طریق جنسی زیاد می شوند.


كرم های حلقوی
كرم های حلقوی یا (آنلیدها) حدود9000 گونه اند. گونه هایی ساكن آب های شیرین و گونه هایی دریازی و برخی در محیط خشكی زندگی می كنند . بدن این جانداران نرم و ماهیچه ای و حلقه حلقه است بدن آنها تقارن دو جانبی ودارای حفره عمومی است. دیواره بدن این جانداران دارای ماهیچه های طولی و حلقوی است كه موجب حركت جاندار می شوند دستگاه عصبی این جانوارن كامل تر شده است و شامل یك طناب عصبی شكل است. این جانوران گردش خون پیوسته دارند و تولید مثل آنها جنسی است.


نرم تنان
حدود 60 هزار گونه از نرم تنان شناخته شده است. از نظر علمی آنان را به 5 رده تقسیم بندی می كنند.

آمفی نورا:

اغلب دریازی اند در این جانداران سر تحلیل رفته و فاقد چشم، و بازو هستند و حدود 700 گونه آنها شناخته شده است.


ناوپایان:

حدود 200 گونه آنها شناخته شده است دریازی هستند صدف آنها لوله ای شكل است كه از هر دو طرف باز است .


شكم پایان:

وجود پای بزرگ و مسطح زیر بدن ، عدم تقارن در حالت بلوغ ، داشتن صدف پیچ خورده یك تكه از ویژگی های این گروه است در دهان شكم پایان زبان سوهان مانندی وجود دارد كه برای تراشیدن مواد غذایی كاربرد دارد.


دو كفه ای ها:
در این جانوران صدف دو قطعه ای است كه با رباط و دندانه به هم اتصال یافته اند. تقارن این جانوران دو جانبی و پاهایی تبر مانند دارند در این جانوران آبشش ها پیشرفتگی بیشتری یافته اند و به اندام های   تغذیه كننده تبدیل می شوند.

سر پایان:
در این جانوارن پاها در اطراف دهان قرار دارد. دستگاه عصبی این جانوران بسیار توسعه یافته و اسكلت خارجی آنها تحلیل رفته است اما اسكلت داخلی غضروفی دارند. در آب های شور و یا شیرین زندگی       می كنند. فضای جبه آنها زیاد است و جاندار می تواند با فشار آب را به بیرون براند و به سرعت حركت كند.


شاخه بند پایان
بندپایان دارای اسكلت خارجی و سخت هستند . بدن و اندام های حركتی آنها بند بند است . به دلیل سازگاری آنان در محیط های مختلف موجب تنوع آن شده است به طوری كه حشرات فراوان ترین بی مهره ها هستند تاكنون حدود یك میلیون گونه بندپا شناخته شده است بند پایان به تنهایی از گوناگونی همه جانوران و گیاهان بیشتر اند.

بند پایان به دو زیر شاخه كلیسرداران و آرواره داران تقسیم بندی می شوند.


كلیسرداران
بدن كلیسرداران دارای سر سینه ای بدون بند، شكم بند بند است و به سر سینه 6 جفت زایده متصل است. نخستین جفت كلیسرها، دومین جفت پدی پالپ ها و چهار جفت آخر پاهای حركتی این جانوراند. این جانوران آرواره یا شاخك ندارند.
رده عنكبوتیان؛ در این گروه قرار دارند این جانوران معمولاً گوشت خوار و شكارچی اند . چشم های آنها ساده و شش های كتابی دارند. (عنكبوت، كنه، عقرب، رتیل)


آرواره داران
بدن این جانوران دارای سرسینه و شكم یا سر ، سینه و شكم و یا سر و تنه است.
در سر یك یا دو جفت شاخك، یك جفت آرواره(ماندیبول) وجود دارد. سخت پوستان ، صدپایان، هزارپایان و حشرات در این زیر شاخه قرار دارند.
سخت پوستان:

این جانوران هم در خشكی و هم در آب های شیرین و شور دیده می شوند معمولاً چشم مركب دارند و از طریق آبشش تنفس می كنند (خرچنگ پهن ، خر خاكی)
هزار پایان:

تعداد انواع آنها نسبت به سایر بند پایان كمتر است این جانوران علف خوار یا مردار خوارند حدود 10 هزار گونه آنها شناخته شده اند (هزار پای گوشت خوار، هزار پای علف خوار)


حشرات:
این جانوران هم در خشكی و هم در آب قابل مشاهده اند. بدن شامل سر، سینه و شكم است .
معمولاً دارای سه جفت پا و دو جفت بال هستند كه به سینه متصل است. چشم ها ساده و مركب است. علت اینكه سازگاری مناسبی دارند این است كه از غذاهای متنوع استفاده می كنند و سرعت زیاد تولید مثل دارند. (مگس، سنجاقك، ملخ)


شاخه خارپوستان
این جانوران در آب های گرم زندگی می كنند و شباهتی به سایر گروه های جانوری ندارند در درون بدن آنها دستگاه گردش آب وجود دارد كه وظیفه انتقال مواد و یا دفع مواد و حتی حركت جاندار را بر عهده دارد.


مهره داران
بدن این جانداران دارای سر ، تنه و دم است. دارای اسكلت داخلی و مغز درون جمجمه قرار دارد دستگاه گردش خون بسته دارند و خون دارای گلبول های سفید و هموگلوبین در گلبول های قرمز است.


ماهی ها:
ماهی ها از لحاظ شكل و رنگ و اندازه و نوع غذای مصرفی و نوع رفتارها، با یكدیگر متفاوتند. در رده بندی ماهی ها را به سه رده زیر تقسیم بندی می كنند.


ماهی بدون آرواره:
این ماهی ها كه دهان گرد هم نامیده می شوند ساكن آبهای شیرین یا دریاها هستند اسكلت آنها غضروفی است دهان بادكش مانند دارند باله های زوج ندارند و قلب آنها دو حفره ای است .

ماهی غضروفی:
حدود 200 گونه این نوع ماهی ها شناخته شده است. كوسه ماهی ، ماهی خاویار، اره ماهی و سفره ماهی در این رده قرار دارند. در پوست آنها دندانه مشاهده می شود و قلب دو حفره ای دارند.

ماهی استخوانی:

حدود 25 هزار گونه آنها شناخته شده است. در پوست آنها پولك های جلویی(فلس) وجود دارد و دارای شانه شنا هستند.


رده دوزیستان:
دوزیستان جانورانی هستند كه هم در آب و هم در خشكی ساكنند. حدود 3000 گونه ی آنها شناخته شده است. پوست بدن آنها بدون پولك و تنفس از طریق، آبشش، شش، پوست و حفره دهانی صورت می گیرد. قلب آنها سه حفره ای است. سمندرها، وزغ ها، قورباقه ها در آب تخم گذاری می كنند و مراحل اولیه رشد نوزاد آنها در آب طی می شود.

رده خزندگان
لاك پشتها، سوسمارها، مارها و تمساح ها خزندگانی هستند كه ساكن خشكی و یا به طور ثانویه در آب زندگی می كنند. این جانوران در پوست خود پولك های بشره ای دارند و باشش تنفس می كنند، قلب آنها چهار حفره ای است. تخم گذار و تخم آنها دارای پوسته است دایناسورها قدیمی ترین خزندگان هستند كه حدود 65 میلیون سال پیش بر روی زمین زندگی می كرده اند.

رده پرندگان
پوست آنها دارای پر و منقار آنها شاخی است. در این جانوران دست ها تبدیل به بال شده است . قلب آنها چهار حفره ای است دمای بدن آنها ثابت است(خون گرم) حدود 10 هزار گونه آنها شناخته شده است. پرها كه سبك و مقاومند هم بدن را گرم نگه می دارند و هم به پرواز آنها كمك می كند. پرندگان از لحاظ شكل بدن ، پاها، منقار ... فرق های زیادی با هم دارند.

رده پستانداران
پستانداران در همه جای زمین زندگی می كنند .

ویژگی های مشترك آنها عبارتنداز:
1) پوست آنها مو دارد.
2) قلب چهار حفره ای دارند.
3) گلبول های قرمز خون هسته ندارند.
4) حفره عمومی توسط دیافراگم به دو بخش تقسیم شده است
5) دما بدن ثابت دارند.
6)  مراحل رشد جنین در درون رحم صورت می گیرد و نوزاد از غدد پستانی شیر می خورد. حدود 5000 گونه پستاندار شناخته شده است. قدرت یادگیری پستانداران نسبت به سایر  مهره داران زیاد تر است.

 

نکته های مهم فصل 12

دنیای گیاهان


پیكر گیاهان از سلول ساخته شده است. اما فرق زیادی بین گیاهان مختلف وجود دارد.

گوناگونی گیاهان
در قرن چهارم پیش از میلاد ارسطو، فیلسوف یونانی گیاهان را در سه گروه قرار داد.
1) علف
2) درختچه
3) درخت

همچنین دانشمند سوئدی در حدود 2 قرن پیش گیاهان را بر اساس گل، شكل و دانه طبقه بندی كرد.
امروزه طبقه بندی او كامل تر شده . اساس و طبقه بندی امروزی است. بر این اساس گیاهان طبق نمودار زیر طبقه بندی شده اند.


خزه ها
تا كنون 24 هزار گونه از انواع گونه های خزه ها شناخته شده است. این گیاهان فقط در محیط های مرطوب و نسبتاً مرطوب بر روی قاره ها سازش دارند. به دلیل نداشتن بافت های آوندی نمی توانند رشد طولی داشته باشند.
زیرا این نوع گیاهان فقط از طریق انتشار آب، مواد غذایی را بین سلول ها توزیع می كنند.


خزه ها ریشه ، ساقه ، برگ و گل ندارند. در ساختمان بدن خزه ها رشته های باریكی وجود دارد كه به جای ریشه عمل می كند. اجزای كوچك سبز و برگ مانند هم دارند و به دور بخش ساقه مانند قرار گرفته اند.
خزه ها با رویش هاگ زیاد می شوند. هاگ در درون هاگدان كه در انتهای تار باریك نوك گیاه به وجود می آید تشكیل می شود.

سرخس ها:
سرخس ها گیاهانی هستند كه دارای ریشه ، ساقه و برگ اند. به دلیل داشتن آوند رشد طولی آنها نسبت به خزه ها زیادتر است. گونه های سرخس ها را می توان در جنگل های پر باران مناطق استوایی یافت ارتفاع گونه هایی از آنها به 15 تا 20 متر می رسد. سرخس های كوچك تر در مناطق متعدد دیده می شوند.


در ماه هایی از سال در پشت برگ سرخس ها لكه هایی به وجود می آید كه كم كم به صورت برآمدگی قهوه ای رنگ تبدیل می شود. به هر برآمدگی ها گینه می گویند در درون هر گینه مجموعه ای از هاگدان وجود دارد در داخل هاگدان دانه های هاگ به وجود می آید و هر دانه هاگ در شرایط مناسب رویش می كند و سرخس جدید را به وجود می آورد.
ساقه سرخس ها بیشتر از نوع ریزوم و زیرزمینی است.
برگ هایی كه از ریزوم می رویند بزرگ و قائم اند . در این مناطق برگها همه ساله رویش مجدد دارند.


بازدانه گان
قدیمی ترین درختان امروزی روی زمین را بازدانگان تشكیل می دهند. این گیاهان گل نمی دهند اما بخشی كه دانه تولید می كند مخروط نام دارد.


 مخروط ها اجتماعی از برگهای تغییر شكل یافته اند كه پولك نام دارند در بازدانگان دو نوع مخروط تشكیل می شود.
1) مخروط نر


2) مخروط ماده



در بسیاری از بازدانگان مخروط های نر و ماده بر روی یك گیاه تشكیل می شوند.
در زیر پولك مخروط نر دانه های گرده به وجود می آید. و دانه ها هم بر روی سطح بالایی پولك مخروط های ماده به وجود می آید.


درختان كاج از جمله مهمترین بازدانگان هستند و از آن در تهیه بسیاری از مواد مورد نیاز استفاده می شود.
از چوب آن برای تیرهای چوبی ، پایه های تیر برق و تلفن و از تنه درخت كاج در نجاری


از شیره چوب كاج برای تهیه فیلم عكاسی، الكل، رنگ، صابون


نهان دانه گان
تمامی گیاهانی كه گل می دهند در گروه نهان دانه گان قرار دارند.
این گیاهان سازگاری زیادی بر روی زمین دارند و فراوان ترین و گوناگون ترین گیاهان روی زمین هستند. گیاهان گل دار به دو گروه كوچك تر تك لپه و دو لپه تقسیم می شوند.


ویژگی گیاهان تك لپه :
1) ریشه افشان دارند


2) برگ دراز و باریك و رگ برگ موازی دارند.


3) برگ ها توسط غلاف به ساقه اتصال دارد.


4) دانه یك قسمتی است.


5) اجزی گل مضربی از 3 است.


6) آوندهای چوبی و آبكش در برش ساقه نظم خاصی ندارند.



ویژگی های گیاهان دو لپه:
1) ریشه راست دارند.


2) برگها اغلب پهن و رگ برگ ها منشعب است.


3) هر برگ توسط دم برگ به ساقه اتصال دارد.


4) دانه دو قسمتی است.


5) اجزای گل مضربی از 2 یا 5 است.


6) آوندهای چوبی و آبكش در برش عرضی ساقه روی دایره محیطیه قرار دارند.


اندام های گیاهان دانه دار


ریشه :

ریشه گیاه وظایف زیر را بر عهده دارد.
1) نگه داشتن گیاه در خاك

2) جذب آب و مواد لازم برای غذا سازی گیاه در برگ
3) بعضی از ریشه ها مواد غذایی ذخیره می كنند مانند هویج


در نزدیكی نوك ریشه های جوان تارهای بسیار كوچك و ظریفی وجود دارد كه تار كشنده نام دارد. ریشه گیاه به كمك تارهای كشنده آب و مواد معدنی را جذب می كند.


ساقه:


ساقه وظایف زیر را بر عهده دارد.

1) شاخه ها و برگ ها را روی خود نگه می دارد.
2) آب و نمك های جذب شده از ریشه را به برگ ها می رساند.
3) بعضی از ساقه ها هم مواد غذایی یا آب را ذخیره می كنند مانند نیشكر یا كاكتوس


آوند:

به لوله ها یا كانال هایی كه در  گیاهان آب و مواد غذایی را انتقال می دهد آوند می گویند.



رشد طولی :

رشد طولی گیاه بر عهده جوانه های انتهایی و جانبی گیاه است.
از رشد جوانه ها برگ و گل و شاخه های جدید به وجود می آید.

 


رشد عرضی (قطری)
گیاهان چوبی علاوه بر رشد طولی رشد قطری دارند.
در این گیاهان سال به سال به علت زیاد شدن آوند ها قطر شاخه زیادتر می شود.
به طوری كه با برش ساقه گیاه حلقه های متحدالمركزی دیده می شود كه به آنها حلقه های رشد سالانه می گویند. هر حلقه تیره و روشن مربوط به رشد یك سال گیاه است. با برش حلقه های عرضی و مشاهده ی رشد سالانه گیاه می توان به شرایط گذشته زندگی گیاه پی برد (نوع آب و هوا)


برگ:
برگ كارخانه غذا سازی گیاه است.
برگ گیاهان بیشترین مقدار سبزینه یا كلروفیل را دارا هستند.
برگ گیاهان با عمل فتوسنتز غذاسازی می كند.


اگر به مقطع عرضی یك برگ توجه كنید از بالا به پایین بخش های زیر را می توانید مشاهده كنید.
1) روپوست بالایی
2) سلول های سبزینه دار شامل سلولهای نرده ای دراز و باریك و سلول های حفره ای
3) رگ برگ ها (آوندهای چوبی و آبكشی)
4) روزنه (سوراخ هایی برای تبادل گاز ها)


عمل غذاسازی (فتوسنتز) هنگامی كه نور خورشید به برگ گیاهان می تابد گیاه با جذب انرژی نورانی خورشید و انجام واكنش های پیچیده شیمیایی در برگ مواد غذایی می سازند و اكسیژن آزاد می كند.


در برگ گیاه سبزینه دار دانه های سبز رنگی به نام كلروپلاست وجود دارد. در درون كلروپلاست ملكول شیمیایی كلروفیل وظیفه آن غذاسازی است.


چگونگی عمل فتوسنتز در غشاء تیلاكوئید مولكول های كلروفیل


قسمت های برگ:




در گیاهان مختلف ، انواع مواد غذایی ساخته می شود.

 


[ یکشنبه 20 فروردین 1391 ] [ 02:38 ب.ظ ] [ رضا سلطانی ورنکش ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

دبیر علوم تجربی مدرسه راهنمایی شهید مومنی ناحیه 4کرج.
این وبلاگ مربوط به دانش آموزان دوره ی راهنمایی می باشد.
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
 ابزارهای زیبا سازی برای سایت و وبلاگ