تبلیغات
علوم تجربی راهنمایی
علوم تجربی راهنمایی
 
قالب وبلاگ

نکته های مهم فصل 9سال دوم راهنمایی

ساختمان سلول

بدن همه جانوران از سلول های مختلفی درست شده است و كارهای متفاوتی انجام می دهند.
اما در همه ی سلول ها سه قسمت اصلی غشاء، هسته و سیتوپلاسم دیده می شود.

غشاء: اطراف همه ی سلول ها را پرده نازكی به نام پوسته سلولی یا غشاء پوشانده است.
غشاء سلول بر ورود و خروج مواد نظارت دارد.
پوسته ی سلول مانند صافی نیست بلكه توانایی انتخاب دارد و هر چه را كه سلول لازم دارد از محیط می گیرد.


راه های عبور مواد از غشاء سلول:
1) انتشار:

یكی از راه های عبور مواد از غشاء سلول انتشار است. بر اساس این پدیده مواد از جایی كه غلظت زیادتری دارند به جایی كه غلظت كمتری دارند منتقل می شوند.



2) انتقال فعال:
گاهی مواد باید در جهت عكس شیب غلظت منتقل شوند. این نوع انتقال را انتقال فعال می گویند. در این روش برای انتقال مواد انرژی مصرف می شود. در غشاء سلول پمپ هایی وجود دارد كه با مصرف(ATP) به كار می افتد و به فرآیند انتقال فعال كمك می كند.



این پمپ ها مواد لازم و حیاتی را به درون سلول می برند و یا مواد سمی درون سلول را به بیرون انتقال می دهند.

3) هسته
هسته سلول مركز فرماندهی سلول است. این بخش بر كارهای سلول نظارت و كنترل دارد. در درون هسته سلول رشته های به نام كروموزم وجود دارد. و در درون كروموزم ها مولكول های DNA وجود دارد. DNA سلول تعیین كننده ویژگی های ارثی جاندار است.


سیتوپلاسم:
فضای اطراف هسته سلول سیتوپلاسم نام دارد. در درون سیتوپلاسم اجزای مختلفی وجود دارد كه اندامك های درون سیتوپلاسم نام دارد هر یك از این اندامك ها وظایف خاصی مانند، تغذیه ، تنفس سلول، تولید انرژی ، تولید پروتئین و ... بر عهده داند این اندامك ها عبارتنداز:

1) ریبوزم ها:
ریبوزم ها ذرات كوچك و كروی شكلی هستند، قطر آنها 150 الی 200 آنگستروم است. ریبوزم ها در تمام سلول ها وجود دارند كه نحوه پخش و پراكندگی آنها یكسان نیست. این ذرات در درون سیتوپلاسم به حالت آزاد و یا چسبیده به شبكه ی آندوپلاسمی دیده می شوند.


ریبوزم ها در ساختن پروتئین شركت می كنند و در درون سلول های فعال بدن تعداد آنها زیادتر است.

شبكه آندوپلاسمی
شبكه آندوپلاسمی: سلول مجموعه ی مجاری كم و بیش منظمی است كه از غشاء سلول شروع شده و محیط هسته ی سلول را احاطه می كند. و به طور منظم و در فواصلی از آن منافذی به قطر 500 انگستروم وجود دارد.


وظایف شبكه آندوپلاسمی
1) ذخیره پروتئین ساخته شده
2) انتقال مواد از یك نقطه به نقطه دیگر
3) ساخته شدن بعضی از مواد استروئیدی در مهره داران
4) كنترل تبادلات مختلف بین فضای هسته و مخازن این دستگاه

دستگاه گلژی


دستگاه گلژی از تعدادی كیسه های مسطح و به هم چسبیده تشكیل می شود كه از قسمت محیطی آنها بخش هایی به حالت جوانه پدیدار می شوند. درداخل كیسه ها مواد مختلفی ذخیره و غلیظ می شوند سپس به درون وزیكول یا حباب های اطراف فرستاده شده و به داخل سیتوپلاسم آزاد می شوند.

میتوكندری: این اندام سلولی به اشكال مختلف استوانه ای ، دو طرف گرد و یا كروی در سیتوپلاسم سلول های مختلف دیده می شوند.
میتوكندری ها فعالیت های مختلفی از قبیل تنفس سلولی تغلیظ مواد مختلف و پدیده های سنتر و حركات را انجام می دهند.


كلروپلاست: این اندامك در كلیه گیاهان سبز دیده می شوند.
در درون آنها رنگ دانه هایی از قبیل كلروفیل ، كارتنوئیدها دیده می شوند. وظیفه پلاست ها ساختن و ذخیره مواد غذایی مانند نشاسته، چوب، و پروتئین است.

سازمان بندی بدن انسان
بدن انسان از سلول های مختلفی درست شده است به چگونگی قرار گرفتن این سلول ها در كنار هم و ساختن بدن سازمان بندی بدن می گویند.




بافت
در بدن سلول های گوناگونی وجود دارند كه هر یك كار معینی انجام می دهند.
كوچكترین اجتماع سلول ها كه به طور هماهنگ عمل یا اعمال مشخصی را انجام می دهند بافت یا نسج نام دارند مانند، بافت خونی، بافت استخوانی، بافت چربی و ...

سلول های یك بافت مانند آجرهای ساختمان در كنار هم قرار دارند و بین آنها مایع بین سلولی یا آب میان بافتی وجود دارد.
آب میان بافتی مانند سیمان بین آجرهاست.


اندام
از كنار هم قرار گرفتن چند نوع بافت اندام به وجود می آید. مانند معده، قلب
بنابراین به مجموع بافت هایی كه با هم در ارتباط بوده و برای انجام كارخاصی مكمل یكدیگراند اندام گفته می شود.
مثلا قلب یك اندام است كه در ساختمان آن بافت خونی، عصبی، پیوندی، چربی و ... وجود دارد.


اگر یك ساختمان هم یك اندام باشد هر قسمت آن یك بافت است.



دستگاه
به مجموعه ای از اندام ها كه كارشان با یكدیگر هماهنگ و مرتبط است دستگاه می گویند. هر دستگاه یكی از ویژگی های حیاتی مانند (تغذیه، تنفس، حركت، ارتباط و ...) را بر عهده دارد.
مثلاً دستگاه گوارش از اندام های دهان، مجاری ، حلق و مری، معده، روده باریك، روده بزرگ تشكیل شده است.
اندام هایی مانند كبد و لوزالمعده هم به آن كمك می كند.



دستگاه های اصلی بدن:
1) دستگاه گوارش (تأمین كننده غذای سلول ها)
2) دستگاه گردش خون (انتقال خون)
3) دستگاه تنفس (تأمین كننده گاز های تنفسی)
4) دستگاه دفع ادرار (دفع مواد زاید و تنظیم محیط داخلی)
5) دستگاه حركتی(اسكلت و ماهیچه) (حفظ استحكام بدن و حركت)
6) دستگاه ارتباطی (هماهنگی و تنظیم كار بدن)
7) دستگاه تولید مثل (بقای نسل)

نکته های مهم فصل 10سال دوم راهنمایی

غذا و سلامتی

یكی از مهم ترین خصوصیات موجودات زنده غذا خوردن آنهاست جانوران از جمله انسان مصرف كننده مواد غذایی هستند. سلول های بدن ما برای فعالیت خود به غذا نیاز دارند و برای اینكه سالم و تندرست باشیم و سلول ها در ست كار كنند باید انرژی و مولكول های لازم را بدست آوریم.

غذا مواد ضروری آن

مواد غذایی ضروری بدن عبارتنداز:
- كربوهیدرات ها

- لیپیدها

- پروتئین ها

- ویتامین ها

- مواد معدنی

- آب


نوع این مواد، همچنین مقدار این مواد در غذایی كه می خوریم اهمیت دارد. كم یا زیاد بودن هر یك از آنها موجب بیماری می شود.
دستگاه گوارش بعضی از مولكول های این مواد را می شكند و به مولكول های ساده تر تبدیل می كند.



- كربوهیدرات ها:
بیشتر مواد غذایی ما را كربوهیدرات ها یا قندها تشكیل می دهند. مثلا بیشتر غذای سلول های مغز را مولكول گلوكز تشكیل می دهد. كه نوعی كربوهیدرات است و در خون وجود دارد.
نشاسته و سلولز هم كربوهیدرات اند.
نشاسته در دانه هایی مانند گندم، برنج، ذرت و سیب زمینی وجود دارد.
مولكول نشاسته از تعداد زیادی مولكول قند ساخته شده است.

- سلولز:

سلولز كربوهیدراتی است كه در دیواره سلول های گیاهی وجود دارد. سلولز در بدن ما تجزیه نمی شود.
سلولز از تعداد زیادی مولكول قند ساخته شده است اما بدن ما آنزیم لازم برای تجزیه آن را ندارد. نوع پیوندهای بین مولكول های سلولز و نشاسته با هم متفاوت است.

برای شناسایی نشاسته از محلول ید استفاده می شود. نشاسته در مقابل محلول ید آبی تیره می شود.



- پروتئین ها:
مهمترین مولكول های سازنده ی بدن موجودات زنده پروتئین ها هستند. پروتئین ها موجب رشد و تنظیم فعالیت های بدن می شوند. هر مولكول پروتئین از اجتماع مولكول های كوچكتری به نام آمینواسید ساخته شده است.
تا كنون 20 نوع آمینواسید شناخته شده است. با توجه به گوناگونی تعداد و ترتیب آمینواسیدهای مولكول پروتئین، انواع پروتئین ها به وجود می آید.
در غذاهایی مانند تخم مرغ ، شیر، پنیر، گوشت و نخود و لوبیا و سویا آمینواسیدهای لازم بدن فراوانند.

شناسایی پروتئین:
در این آزمایش ابتدا ماده ی غذایی را درون لوله آزمایش می ریزیم.
سپس 20 تا 30 قطره سدیم هیدرواكسید رقیق اضافه می كنیم و سپس 20 تا 30 قطره محلول مس سولفات كه آبی رنگ است اضافه می كنیم در صورت وجود نشاسته رنگ مخلوط بنفش می شود.


- لیپید ها:
لیپیدها یا چربی ها ماده ی اصلی ساختمان غشاء سلول ها هستند این مواد در زیر پوست و اطراف اندام های بدن ذخیره می شوند.
و به صورت عایق و ضربه گیر عمل می كنند لیپیدها در مقایسه با كربوهیدات ها مقدار انرژی بیشتری دارند. مصرف زیاد لیپید ها برای سلامتی انسان مضر است. در غذاهایی مانند گوشت، تخم مرغ، پنیر، كره ، دانه های روغنی انواع لیپیدها وجود دارد.


فسفولیپیدها از چربی های مهم غشای سلول هستند.
فسفولیپیدها ، مولكول هایی هستند كه یك سر آنها قطبی (باردار) و آبدوست است و سر دیگر آنها با دو اسید چرب غیر قطبی(بدون بار) آب گریز است.

شناسایی چربی در مواد غذایی
برای شناسایی چربی در مواده غذایی مراحل زیر انجام می شود.


- ویتامین ها:
ویتامین ها موادی هستند كه به مقدار كم برای بدن لازمند و كارهای مهمی را انجام می دهند.
ویتامین ها موجب تنظیم فعالیت های بدن می شوند. با كمك آنها استفاده از سایر مواد غذایی كامل تر و ساده تر می شود. مثلاً كمبود ویتامین D موجب می شود كه سلول های استخوانی نتوانند از كلسیم استفاده كنند.
ویتامین ها به دو گروه محلول در آب و محلول در چربی تقسیم بندی می شوند.


- مواد معدنی:
در غذای انسان باید عناصر مختلف به صورت تركیبات شیمیایی گوناگون وجود داشته باشد. غیر از اكسیژن، هیدورژن، كربن و نیتروژن كه در ساختار كروهیدرات ها، لیپیدها و پروتئین ها وجود دارند حدود 20 عنصر دیگر هم وجود دارند كه برای تغذیه انسان ضروری هستند مانند آهن، ید ، كلسیم، فسفر، فلوئور، سدیم، پتاسیم و...
این عناصر به صورت مواد معدنی، بدن می رسند.

- آب:
بعد از هوا آب لازم ترین ماده برای بدن است اغلب مواد غذایی فقط به صورت محلول وارد خون و از آنجا وارد سلول ها می شوند. آب در واكنش های شیمیایی سلول ها شركت می كند و مواد زاید و سلول ها به كمك آب از آنها دور می شود.
گرمای بدن نیز توسط آب تنظیم می شود.
بخشی از آب بدن از طریق عرق كردن، دفع، ادرار و مدفوع و انجام واكنش های شیمیایی و تنفس از دست می رود.


رژیم غذایی
گوناگونی غذاها بسیار است و رژیم غذایی برای هر فرد معینی نوشیدنی ها و خوراكی ها است كه فرد به طور معمول مصرف می كند. داشتن رژیم غذایی صحیح و مناسب براساس ویژگی های زیر است.

1- كافی بودن (از شش دسته مواد ضروری به بدن برساند)
2- متعادل بودن (از همه انواع مواد غذایی مصرف شود تا مواد ضروری به بدن برسد)
3- مقدار انرژی (انرژی آن كالری لازم را به بدن برساند)
4- محدودیت داشتن (مواد لازم را به اندازه به بدن برساند و زیادتر نباشد)
5- تنوع داشتن (گوناگونی غذاها نیازهای بدن را تأمین می كند)




گروه های غذایی :
متخصصین علوم تغذیه همه غذاها را در 6 گروه غذایی قرار داده اند اگر در شبانه روز از این 6 نوع ماده غذایی به اندازه كافی بخوریم غذایی متعادل داریم.



هرم راهنمای غذایی
امروزه متخصصین علوم تغذیه برای انتخاب غذای روزانه افراد از هرم راهنمای غذایی استفاده می كنند. در این هرم وعده های صرف غذا در روز، از پایین به بالا كاهش می یابد. مصرف غذاهای گروه نان و غلات در پایین بیشتر از بقیه است با توجه به شكل در ردیف دوم میوه و سبزی و سوم گوشت و شیر و در رأس هرم قند چربی و روغن قرار دارند. هر چه از پایین هرم به رأس هرم نزدیك می شویم میزان مصرف این نوع غذاها باید كاهش یابد. مثلاً از غذاهای رأس هرم به مقدار كمی باید استفاده شود.



غذا و مشكل جهانی
درصد زیادی از مردم یا غذای كافی نمی خورند و یا در غذای آنها مواد لازم و ضروری وجود ندارد.


این وضع موجب ایجاد بیماری های مختلف و حتی كاهش فعالیت های ذهنی می شود. امروزه تهیه غذای پروتئین دار مشكل اغلب كشورهای جهان است. و یكی از علل آن هم افزایش جمعیت این كشورهاست با افزایش جمعیت محیط زیست تخریب می شود و مهاجرت روستائیان به شهرها و حاشیه نشینی و كاهش تولید مواد غذایی و بی كاری و مشكلات آن دامن گیر جوامع می شود.


[ دوشنبه 21 فروردین 1391 ] [ 01:00 ب.ظ ] [ رضا سلطانی ورنکش ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

دبیر علوم تجربی مدرسه راهنمایی شهید مومنی ناحیه 4کرج.
این وبلاگ مربوط به دانش آموزان دوره ی راهنمایی می باشد.
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
 ابزارهای زیبا سازی برای سایت و وبلاگ