تبلیغات
علوم تجربی راهنمایی
علوم تجربی راهنمایی
 
قالب وبلاگ

نکته های مهم فصل 3

زمین زیستگاه ما


زمین شناسی علمی است كه درباره ساختمان زمین و موقعیت آن در فضا و علت تغییرات آن تحقیق می كند در این علم ساختها، فرآیندها و تاریخ گذشته زمین مورد مطالعه واقع می شود. فرآیندهایی كه موجب بوجود آمدن تغییرات در زمین می شوند و رویدادهای گذشته زمین و شكل های زندگی از زمان پیدایش تا امروز همه در محدوده علم زمین شناسی است.

 

سرگذشت زمین:

 

 

الف: لایه های رسوبی ساده ترین راه برای تعیین تاریخ گذشته زمین است اما اگر دچار چین خوردگی شده باشند باید از منابع دیگر استفاده كرد.
در هنگام چین خوردگی لایه های زیرین و بالایی به خوبی قابل تشخیص نیست در این صورت باید جنس لایه ها را مورد مطالعه قرار دارد.

ب: بهترین راه مطالعه تاریخ زمین استفاده از فسیل یا سنگواره است.

فسیل چیست؟
آثار و بقایای گیاهان و جانورانی كه در دروه های گذشته زمین زندگی می كردند.

 


در بعضی شرایط یك جاندار به طور كامل به فسیل تبدیل می شود.


وقتی جاندار به طور ناگهانی در یك محیط قرار بگیرد كه عوامل مخرب و تجزیه كننده به آن دست رسی نداشته باشند فسیل كامل از آن باقی می ماند.
مثال: قرار گرفتن حشره در شیره های گیاهی - فیل های ماموت در یخچال های قطبی

بسیاری از عوامل موجب تجزیه بدن جاندار و مانع تشكیل فسیل می شوند.


مكانهای تشكیل فسیل
الف: مناطق آبی (دریاها - دریاجه ها - و ..... )
بهترین منطقه برای تشكیل فسیلل محیط های كم عمق است زیرا در این مناطق جانداران آبزی و زیادی زندگی می كنند و عمل رسوبگذاری شدید است.


ب: مناطق خشكی عبارتنداز

 

 



تغییر گونه های جانداران:
در مورد بروز تغییر در جانداران فرضیه های متعددی وجود دارد اگر چه این فرضیه ها قابل آزمایش نیستند اما با دلایل و شواهد می توان آنها را قبول یا رد كرد.

1- نظریه لامارك:
استعمال یا عدم استعمال از یك اندام موجب بروز تغییر در جاندار می شود اندامی كه زیاد مورد استفاده قرار بگیرد قوی تر می شود و اندامی كه كار نكند رشد زیادی ندارد.

مثلا زرافه برای خوردن برگ درختان ناچار گردن خود را بالا کشانده در نتیجه گردن آن نسل به نسل درازتر شده است.


2- نظریه داروین:
طبیعت در محیط افراد سازگارتر را انتخاب می كند و آنهایی كه برای زندگی در یك محیط مناسب نیستند از بین می روند.
مثال: زرافه ها دارای اندازه های متفاوتی بوده اند. آنهایی كه قد بلند داشته دسترسی به غذا داشته و زنده مانده اند اما زرافه های كوتاه قد بر اثر كمبود غذا از بین رفته اند.


فكر انتخاب طبیعی چگونه در ذهن داروین ریشه گرفت؟
او مشاهده كرد كه تعداد اولاد جانداران از والدین بیشتر است اما جمعیت انواع گونه ها همیشه ثابت است.

داروین از این فرضیه سه نتیجه گرفت:

1- در یك محیط خاص فقط تعداد معینی از جانداران می توانند زندگی كنند.
2- بین افراد یك نوع تفاوت فردی وجود دارد همه از نظر سازگاری مشابه نیستند.
3- افرادی كه سازگاری بیش تری دارند از شانس بیش تری برای زنده ماندن برخوردار هستند.


جهش:
به صفاتی كه به طور ناگهانی در یك فرد ظاهر می شوند و قابل ارثی شدن هستند جهش می گویند.

نظریه دووریس در مورد جهش:
او جهش را عامل ایجاد كننده صفات ثانویه در جانداران دانست.

چگونگی بروز جهش:

جهش بر اثر تغییر مولكول های DNA كه ماده اصلی كروموزوم است بوجود می آید این ماده بسیار با ثبات است و كمتر دچار تغییر می شود به همین دلیل طی میلیون ها سال انواع گونه جانداران بدون تغییر باقی مانده اند.

 


 

نکته های مهم فصل4

زمین ساخت ورقه ای

در سال 1912 میلادی دانشمند آلمانی بنام وگنر اظهار داشت كه حدود 200 میلیون سال پیش تمام خشكی ها به هم متصل و یك تكه بوده اند این خشكی رفته رفته به دو قسمت تقسیم شده و پس از آن هر قسمت نیز قطعه قطعه شده و قاره های امروزی را بوجود آمده اند سپس وگنر نظریه زمین ساخت ورقه ای را مطرح كرد.

نظریه زمین ساخت ورقه ای:
بر اساس این نظریه سنگ كره زمین یك تكه نیست بلكه از تعدادی ورقه های بزرگ و كوچك تشكیل شده است.


نكته: بعضی از ورقه ها در زیر قاره ها و بعضی دیگر در زیر اقیانوس ها و برخی هر دو را در بر می گیرد.

 





نكته: به هر یك از ورقه های سنگ كره یك پلیت می گویند نمونه ای از حركت پلیت ها در سطح زمین.

بر اثر حركت پلیت ها در حاضیه ورقه ها زلزله ایجاد می شود.

زلزله
حركت ناگهانی قسمتی از زمین را زلزله گویند كه این حركت موجب تخریب ساخمان ها و رانش زمین می شود و گاهی خسارت جانی و مالی زیادی را به بار می آورد.

ریشتر
واحد شدت زلزله است كه دانشمند آمریكایی به نام چالز فوانسیس ریشتر اولین بار شیوه اندازه گیری شدت زلزله را پیشنهاد داد او شدت زلزله را 1 تا 12 ریشتر بیان كرد.

نكته انرژی زمین لرزه ای كه شدت آن یك ریشتر است برابر انرژی حاصل از انفجار 170 گرم تی ان تی (TNT) است. به ازای افزایش هر درجه ریشتر شدت زمین لرزه 31 برابر عدد قبلی است.

سؤال: چه عاملی در زیر سنگ كره موجب شكل پذیری و خمیر مانند بودن نرم كره می شود؟
جواب: دما و فشار بسیار زیاد در زیر سنگ كره

سؤال: چگونه قسمت خمیری گوشته ممكن است جا به جا شود؟
جواب: چون قسمت زیرین دما بیشتر از قسمت بالایی بخش خمیری شكل است این اختلاف دما باعث تغییر چگالی مواد شده و سبب جابه جایی ماده خمیری شكل می شود.

سؤال: چه موقع ورقه های سنگ كره جا به جا می شوند؟
جواب: وقتی مواد نرم كره به آرامی بالا بیایند و به طرفین كشیده شوند ورقه ها روی هم می خزند.


حركت ورقه ها در مجاورهم به سه صورت ممكن است باشد.


1- دو ورقه از هم دور می شوند.


2- دو ورقه به هم برخورد كرده و نزدیك می شوند.


3- دو ورقه در كنار هم می لغزند.


پدیده های حاصل از حركت ورقه ها:
1- ورقه های دور شونده:

بیش تر محل ورقه های دور شونده در میان اقیانوس ها قرار دارند در این مناطق مواد مذاب از بین دو ورقه خارج شده و بین دو ورقه سخت می شود و پوسته جدید حاصل می گردد.


به همین دلیل هر ساله چندین سانتی متر بر وسعت اقیانوس ها افزوده می شود.

2- ورقه ها های نزدیك شونده:
چون ورقه های نزدیك شونده خصوصیات فیزیكی و شیمیایی مختلفی دارند پدیده های حاصل به یكی از صورت های زیر می باشد.
الف: برخورد ورقه اقیانوسی با قاره ای:
چون ورقه های اقیانوسی نسبت به ورقه های قاره ای سنگین تر می باشند به زیر ورقه های قاره ای كشیده می شوند و باعث ایجاد گودال اقیانوسی- كوه های آتش فشان و زلزله می شوند.


ب: برخورد دو ورقه اقیانوسی:
یك ورقه به زیر ورقه دیگر فرو می رود و با خم شدن لبه ورقه ها گودال عمیق اقیانوسی ایجاد می شود. ورقه فرو رونده ذوب شده و مواد مذاب از بستر دریا خارج می گردند و بر اثر آتش فشان جزایری سر از آب بیرون آورده و جزایر قوسی تولید می گردند.



ج: برخورد دو ورقه قاره ای
هیچ كدام از ورقه ها زیر دیگری فرو نمی رود چون جرم هر دو مساوی است بر اثر چنین برخوردی كوه و زلزله شدید ایجاد می شود.


3- ورقه ها در كنار هم می خزند
در این محل ها نه پوسته جدید تولید می شود و نه ورقه ای تخریب می شود بلكه فقط ورقه ها كنار هم حركت می كنند در این صورت زلزله های شدید ایجاد می گردد.

 

 

نکته های مهم فصل5

فراتر از زمین


دانش اختر شناسی از جمله قدیمی ترین رشته های علم است كه اجداد ما در چند هزار سال پیش تا حدودی به آن آگاهی داشتند و از روی تغییر محل اجرام آسمانی پیش بینی هایی را داشته و دریا نوردان از روی حركت ستارگران راه خود را پیدا می كردند.


منظومه شمسی:
به خورشید و نه سیاره ای كه به دور آن می چرخند منظومه شمسی گویند.

منظومه شمسی چگونه تشكیل شده است؟
در حدود 5 میلیارد سال پیش توده عظیم ابر مانندی تحت تاثیر نیروی گرانش شروع به چرخیدن و متراكم شدن كرد و پس از مدتی در وسط آن خورشید تشكیل شد و موادسنگین تر در اطراف سیارات را بوجود آورد.


نكته: حركت سیارات به دور خورشید بر خلاف جهت حركت عقربه ساعت است فقط دو سیاره زهره و پلوتون برخلاف بقیه سیارات از شرق به غرب می چرخند.


خورشید:
ستاره ای است كه 73 درصد حجم آن هیدروژن 25 درصد هلیم و بقیه از گازهای دیگر دمای مركز خورشید حدود 15 میلیون درجه و چگالی آن 160 برابر چگالی آب است.

منشا گرمای خورشید انرژی هسته ای كه از تبدیل اتم های هیدروژن به هلیم آزاد می گردد.
لكه های خورشیدی: در سطح خورشید قسمت های تیره و سردتری وجود دارد بنام لكه های خورشیدی كه دوام آن ها بین چند روز تا چند ماه است.


اجزاء دیگر منظومه شمسی:
الف: سیارك ها

اجرام آسمانی هستند كه دانشمندان معتقدند از متلاشی شدن سیاره ای كه بین مریخ و مشتری بوده ایجاد شده اند بزرگی آن ها از یك متر تا چند كیلومتر است.

ب: شهاب

تكه هایی از سیارك ها كه بر اثر برخورد به جو زمین و اصطكاك بین آن ها شعله ور می شوند.


ج: شهاب سنگ

تكه سیارك هایی كه از جو زمین عبور كرده و قبل از سوختن به زمین می رسند.


د: دنباله داره

این اجرام از جنس غبار و یخ هستند تا حدودی به گلوله برف گل آلود شباهت دارند وقتی دنباله دارها به خورشید نزدیك می شوند یخ آن به بخار تبدیل شده و دم درازی به طول هزاران كیلومتر مخالف جهت خورشید تولید می كند.


ه: قمرها

اجزاء دیگر منظومه شمسی هستند كه به دور سیارات می چرخند به جزء عطارد و زهره بقیه سیارات دارای قمر هستند.

كره ماه(قمر زمین)
تنها قمر زمین و یكی از بزرگترین قمرها است قطر آن قطر زمین است حركت ماه از سمت غرب به شرق در مدار بیضی شكلی به دور زمین می چرخند مدار ماه و زمین در حركت به درو خورشید در یك صفحه قرار ندارند و میان آن دو زاویه ای معادل 5 درجه وجود دارد این واقعیت از نظر پیش بینی زمان وقوع خسوف و كسوف اهمیت دارد.


ستارگان

اختر شناسان به كمك تلسكوپ و ابزارهای علمی مختلف اطلاعات زیادی را درباره ستارگان دریافت كرده اند.
الف: نور

اندازه و فاصله یك ستاره از زمین بر مقدار نور آن تاثیر دارد مثلا اگر ستاره ای پر نور باشد معنایش آن است كه ستاره یا بزرگتر و یا فاصله كمی از زمین دارد و جرم آن نیز زیاد است.

ب: دما

ستاره ها از دور به صورت یك نقطه نورانی دیده می شوند كه معمولا به رنگ آبی – قرمز و زرد دیده می شوند.
اخترشناسان از روی رنگ نور آن ها می توانند دمای آن ها را حدس بزنند مثلا:
ستاره زرد رنگ نسبتا داغ محسوب می شود و دمای آن حدود 6000 درجه است
ستاره قرمز رنگ سردتر است و دمای آن حدود 3000 درجه است
ستاره آبی رنگ بسیار داغ است و دمای آن حدود 20 تا 35 هزار درجه است

ج: تركیب

به وسیله تجزیه نور اطلاعاتی درباره تركیب آن حاصل می شود برای این كار از دستگاهی بنام طیف نگار استفاده می كنند با مشاهده طیف جذیی ستاره می توان درباره تركیب اتمسفر آن قضاوت كرد.



د: بزرگی

بزرگی ستارگان بسیار متفاوت است بزرگترین ستاره ای كه تا كنون شناخته شده است اپسیلون اوریك با قطر 2/3 میلیارد كیلومتر و سنگین ترین ستاره كوتوله سفید است كه یك سانتی متر مكعب آن یك تن وزن دارد.

ه: فاصله

تعیین فاصله ستارگان یكی از مشكلات بزرگ اختر شناسان است و قتی نمی توانند به ستاره ای سفر كرد چگونه می توان فاصله آنرا مشخص كرد فقط با یك روش قابل اندازه گیری است به مثلث بندی معروف است.

چرا آسمان آبی است؟
براثر برخورد نور خورشید به زمین, در هنگام عبور از جو پراكندهمی شود اندازه قطر مولكول های جو طوری است كه بیش تر نور آبی را پراكنده می كنند به همین دلیل آسمان آبی به نظر می رسد.

صورت های فلكی:
قدما ستارگان را در گروههای بخصوصی قرار می دادند و آن ها را به شكل معین تصور می كردند كه به آن ها صورت فلكی می گفتند.
برای صورت های فلكی یونانیان – رومیان – مصریان – چینی ها و اعراب نامگذاری كرده اند. حدود 88 صورت فلكی شناخته شده كه معروفترین آن ها « دب اكبر » است.

صورت های فلكی نیمكره شمالی در تابستان

یك نمونه صورت فلكی:



پاسخ كوتاه دهید.
الف: سیاره است كه تمام شبانه روز با چشم غیر مسلح دیده می شود. (زمین)
ب: سلطان جنگل و یكی از صورت های فلكی می باشد.
(اسد)
ج: این سیاره به عروس منظومه شمسی معروف است.
( زحل )
د: بزرگترین سیاره منظومه شمسی است.
(مشتری)


 

 


[ سه شنبه 22 فروردین 1391 ] [ 10:35 ق.ظ ] [ رضا سلطانی ورنکش ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

دبیر علوم تجربی مدرسه راهنمایی شهید مومنی ناحیه 4کرج.
این وبلاگ مربوط به دانش آموزان دوره ی راهنمایی می باشد.
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
 ابزارهای زیبا سازی برای سایت و وبلاگ