تبلیغات
علوم تجربی راهنمایی
علوم تجربی راهنمایی
 
قالب وبلاگ

نکته های مهم فصل 1

ماده و ویژگی های آن


آنچه در اطراف ما وجود دارد را ماده می نامیم. هوا، چوب، سنگ، مدادی كه با آن می نویسید و حتی غذا و آبی كه می خورید ماده هستند.
علمی كه به مواد و تغییرات آنها می پردازد را
علم شیمی یا علم مواد می نامند.
در ارتباط با ماده و ساختار آن از زمانهای گذشته تا كنون دانشمندان زیادی تحقیق و بررسی كرده اند كه از آن جمله می توان دموكریت و دالتون را كه در كتاب درسی شما هم آورده شده نام برد.


نظریه دموكریت:

• همه مواد از ذرات ریز و غیرقابل تقسیم به نام اتم ساخته شده اند.  • شكل اتمها با هم متفاوت است.


دموكریت متفاوت بودن شكل اتمها را بر اساس مشاهده خواص ظاهری آنها حدس زد،

مثلاً با چشیدن مواد ترش و تند كه باعث سوزش لب و زبان می شدند تصور می كرد كه اتمهای این مواد لبه های تیز و برنده(لوزی شكل) دارند و با مشاهده قطره های آب آنها را كروی فرض كرد.


نظریه جان دالتون:



سوال: آیا نتایج نظریه دالتون امروزه مورد قبولند.


برای پاسخ به این سؤال یك بار برخی از نتایج نظریه دالتون را از نظر می گذرانیم:
- دالتون عقیده داشت كه اتمهای یك عنصر كاملاً شبیه هم هستند اما امروزه مشخص شده كه ممكن است اینطور نباشد مثلاً دو نوع كلر، سه نوع هیدروژن، سه نوع اكسیژن و ... وجود دارد كه از نظر جر م و برخی خواص دیگر با هم فرق دارند این عناصر را اصطلاحاً (ایزوتوپ) می گویند.
- دالتون می گفت كه اتمهای یك عنصر را نمی توان شكست و به اتمهای دیگر تبدیل كرد اما امروزه اتمی مانند اورانیوم را در مراكز هسته ای می شكنند و به اتمهای باریم و كریپتون تبدیل می كنند.
- دالتون معتقد بود كه اتمها را نمی توان بوجود آورد اما امروزه برخی اتمها از جمله تكنسیم را در آزمایشگاه می سازند و یا در همجوشی هسته ای از 4 اتم هیدروژن یك اتم هلیم پدید می آورند.
- دالتون اتم را گوی توپر و ساچمه مانند تصور می كرد اما امروزه عقیده براین است كه داخل اتم فضای خالی وجود دارد و الكترونها در این فضا حركت می كنند


اندازه اتم و مولكول

از اتصال دو یا چند اتم مولكول بوجود می آید. اتم و مولكول بسیار كوچكند برای آنكه تصور روشنی از اندازه آنها داشته باشید به مثال زیر توجه كنید.

گفته می شود اگر یك قطره آب به بزرگی زمین فرض شود مولكول های آن به بزرگی توپ بسكتبال خواهند بود.


فعالیت:

یك قطره عطررا با احتیاط درون یك بادكنك بچكانید.
سپس بادكنك را درون لیوان تمیزی قرار داده بادكنك را باد كنید و در آن را محكم ببندید پس از چند لحظه بادكنك را از درون لیوان خارج كرده ، بی درنگ لیوان را بو كنید، لیوان بوی عطر خواهد داد یعنی مولكول های عطر آنقدر كوچكند كه از دیواره بادكنك عبور كرده اند.


ویژگی های ماده
1- همه مواد از ذرات ریزی به نام اتم ساخته شده اند . علیرغم تصورات دموكریت و دالتون كه اتم را تجزیه ناپذیر می دانستند، اتم از ذرات كوچكتر الكترون، پروتون و نوترون تشكیل شده است .
2- بین ذرات تشكیل دهنده ماده فضایی خالی وجود دارد . مقدار فضای خالی در مواد مختلف متفاوت است.

حالت های ماده

فاصله بین ذرات(مولكول ها)

جامد

كم

مایع

متوسط

گاز

زیاد


- در گازها فضای خالی بین مولكولها زیاد است. هنگامی كه با تلمبه به درون یك توپ پر از هوا، هوای بیشتری وارد می كنید فاصله بین مولكول ها كمتر می شود به همین علت می گوییم گازها تراكم پذیرند.
- بین مولكول های مایعات هم فضای خالی وجود دارد اما فضای خالی بین مولكول ها نسبت به گازها كمتر است. هنگامی كه نمك را به آرامی درون یك لیوان پر از آب می ریزیم حجم آب لیوان تغییر چندانی نمی كند یعنی نمك در فضای خالی بین مولكول های آب قرار می گیرد.


 

- در بین مولكول های جامدات فضای خالی از دو حالت دیگر كمتر است. گفته می شود هنگامی كه یك قاشق برنجی را آب نقره می دهند مقداری از نقره در فضای خالی بین مولكول های برنج نفوذ میكند.


 بطور كلی :

یعنی:


3- مولكول ها دائما در حال حركتند.
جنبش و حركت مولكول ها ی ماده نیز همانند فاصله بین آنها در حالت های مختلف ماده با هم متفاوت است و با آن نسبت مستقیم داد یعنی هر چه فاصله بین مولكول ها بیشتر باشد جنبش مولكول ها بیشتر است البته در این مورد استثنا هم وجود دارد.

حالت های ماده

حركت و جنبش مولكول ها

جامد

كم

مایع

متوسط

گاز

خیلی زیاد


هنگامی كه در یك شیشه عطر را باز می كنید و یا پیازی را می برید بوی عطر و پیاز در زمان كوتاه احساس می شود. هنگامی كه
قطره ای جوهر در آب رها می كنید جوهر در آب پخش می شود حبه قند هم به همین طریق در آب ناپدید می شود. همه این موارد حكایت از جنبش و حركت مولكول ها دارند البته گرما حركت مولكول ها را افزایش می دهد.


بطور كلی:

جنبش و حركت مولكولها را بصورت زیر می توان دسته بندی كرد.


نکته های مهم فصل 2

اثر گرما بر حجم مواد


گرما حجم مواد را تغییر می دهد. این پدیده را قانون انبساط و انقباض چنین بیان می كند.

تقریبا همه مواد دراثر گرما بزرگتر ودر اثرسرما كوچكتر می شوند به این واقیعت اصل یا قانون انقباض وانبساط می گویند.

 

وقتی جسمی در اثر گرما جای بیشتری اشتغال می كند و بزرگتر می شود گوییم منبسط شده است و هنگامی كه جسم در اثر سرما فضای كمتری اشغال می كند و كوچكتر می شود می گوییم منقبض شده است.
اگر بادكنكی را به دهانه یك بطری شیشه ای خالی ببنیدم و بطری را درون ظرف آب داغ بگذاریم بادكنك باد می شود علت این پدیده انبساط هوای درون بادكنك بر اثر گرماست اگر بطری را درون مخلوط آب و یخ بگذاریم بادكنك دوباره چروكیده می شود.

 

ظرف پر از آب را هم اگر حرارت دهیم سرریز می شود.

 


البته میزان تغییر حجم مواد(انبساط و انقباض ) یكسان نیست بلكه به نوع ماده بستگی دارد.

 

بطور كلی

یعنی

حالت های ماده

میزان انبساط

جامد

كم

مایع

متوسط

گاز

زیاد


ناگفته نماند كه در بین مواد جامد میزان انبساط فلزات از نافلزات بیشتر و میزان انبساط فلزات هم یكسان نیست.



 


مقایسه دماسنج پزشكی با دماسنج معمولی

 

پزشكی

معمولی

محدوده دما بین 35 تا 42

محدوده دما از زیر صفر تا 100

پایین دماسنج دارای خمیدگی

صاف

مثلثی شكل با لوله شیشه ای بسیار نازك(دقت اندازه گیری زیاد)

معمولاً گرد (دقت اندازه گیری كمتر)


 

سؤال : چرا در دماسنج از الكل و جیوه استفاده می شود؟

 

 

 


توضیح انبساط و انقباض با نظریه مولكولی:
هنگامی كه ماده ای گرم می شود جنبش و حركت مولكول های آن افزایش می یابد در نتیجه برخورد مولكولها به یكدیگر بیشتر و فاصله بین مولكول ها زیادتر می شود. زیاد شدن فاصله مولكول ها از یكدیگر به اقزایش حجم ماده(انبساط) منجر می شود.
عكس این مطلب هم درست است یعنی وقتی ماده ای سرد می شود جنبش مولكول ها كاهش و برخورد آنها كم می شود در نتیجه مولكول ها به هم نزدیكتر و جسم كوچكتر (منقبض) می شود.

 


انبساط غیر عادی آب:
برخی مواد بخصوص آب از قانون انبساط و انقباض تبعیت نمی كنند به همین علت گفته می شود آب انبصاط غیر عادی دارد و به خاطر همین انبساط غیر عادی آب است كه دیواره حوض و یا لوله های آب در زمستان می تركند اگر آب را سرد كنیم مانند همه مواد منقبض می شود تا دمای آن به 4 درجه برسد یعنی آب 4 درجه كمترین حجم و بیشترین چگالی را دارد. اگر آب 4 درجه را سردتر كنیم منبسط می شود تا یخ بزند.

 

 


دما پا:

این وسیله كه وظیفه تنظیم دما در وسایل برقی را بعهده دارد بر اساس قانون انبساط و انقباض كار میكند. اساس كار دماپا تفاوت در میزان انبساط دو فلز است. دماپا(ترموستات) معمولاً از دو تیغه هم اندازه از دو فلز غیرهمجنس (غالباً آهن و مس) ساخته می شود كه محكم به هم پرچ شده اند.
از آنجا كه میزان انبساط فلز مس بر اثر گرما از آهن بیشتر است ، هنگامی كه دمای وسیله برقی از حد معمول بیشتر شود ورقه مسی بیشتر منبسط شده بطرف آهن خم می شود و جریان برق را قطع می كند.
از دماپا در سماور، اتو، جارو، آبگرمكن، منقل و ... برقی استفاده می شود از این وسیله در زنگ اعلام حریق هم استفاده می شود بدین طریق كه گرمای ناشی از آتش سوزی سبب انبساط بیشتر و خمیده شدن ورقه مسی و در نتیجه وصل جریان برق و به صدا در آمدن زنگ خطر می شود.



[ یکشنبه 20 فروردین 1391 ] [ 02:09 ب.ظ ] [ رضا سلطانی ورنکش ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

دبیر علوم تجربی مدرسه راهنمایی شهید مومنی ناحیه 4کرج.
این وبلاگ مربوط به دانش آموزان دوره ی راهنمایی می باشد.
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
 ابزارهای زیبا سازی برای سایت و وبلاگ