تبلیغات
علوم تجربی راهنمایی
علوم تجربی راهنمایی
 
قالب وبلاگ

نکته های مهم فصل 7

حركت


به اطراف خود نگاه كنید . حركت های بسیاری وجود دارد .

حركت هایی نیز وجود دارند كه دیده نمی شوند. مانند حركت ذرات سازنده مواد، حركت ستارگان و سیارات و یا صدایی كه شنیده می شود.
همه تغییرات و همه پدیده ها حاصل حركت اند. برای انجام هر كاری حركت انجام می شود. به عبارت دیگر، انجام كار بدون حركت غیر ممكن است.


مسافت:

كوتاه ترین فاصله بین دو نقطه، خط راستی است كه آن دو نقطه را به یكدیگر وصل می كند.
برای رفتن از یك محل به محل دیگر ، معمولاً مسیری را می پیماییم كه خط راست نیست. در این حركت ها، مجبوریم مانع ها را دور بزنیم . در نتیجه مسیری طولانی تر را می پیماییم.


در حركت از یك شهر به شهر دیگر نیز وجود مانع های طبیعی ، مانند تپه، رودخانه و دریاچه باعث می شود كه انسان مسیرهای طولانی تری از فاصله مستقیم میان میان دو محل را بپیماید.


توجه:

نقشه ساختمان یا یك شهر را نمی توان به همان اندازه خودش رسم كرد. بنا براین تمام فاصله ها را به یك نسبت كوچك می كنند تا بتوانند نقشه مورد نظر را روی یك كاغذ كوچك رسم كنند. به این نسبت (مقیاس) گفته می شود كه آن را در گوشه نقشه می نویسند.


جابه جایی:

فرض كنید قرار است به مسافرت بروید. ابتدا مقصد خود را مشخص می كنید. سپس از منزل خود كه مبدأ یا نقطه شروع است ، حركت می كنید تا به مقصد برسید. در این مسیر باید موانعی مانند، كوه، رودخانه، ... را دور بزنید تا به نقطه پایان یا مقصد برسید.
اگر نقطه شروع حركت (مبدأ) را به نقطه پایان (مقصد) وصل كنید، در واقع جابه جایی مشخص شده است.
نكته:

به فاصله مستقیم میان مبدا و مقصد «جابه جایی» می گویند یا به عبارت دیگر برداری است كه نقطه شروع را به پایان وصل می كند.
نكته:

مجموع طولهایی كه متحرك برای رفتن از مبدا به مقصد می پیماید، مسافت طی شده گفته می شود.

مثال:

شخصی از نقطه A شروع به حركت كرده و از نقاط Bو C گذشته تا به نقطه D (نقطه پایان) رسیده است.
جابه جایی و مسافت طی شده توسط این متحرك را محاسبه كنید.

 متر 15=6+5+4 = مسافت طی شده

6m = جابجایی طی شده


جابه جایی و مسافت ، هر دو از جنس طول هستند و هر دو را با واحد متر (m) اندازه گیری می كنیم.
اما واحد های دیگری نیز برای اندازه گیری طول وجود دارد كه مهم ترین آنها در جدول مقابل آورده شده است.

نام واحد

اندازه واحد بر حسب متر

كیلومتر(Km)

1000 متر

سانتی متر(Cm)

میلی متر(mm)


برای اندازه گیری فاصله های بسیار دور مانند فاصله بین ستارگان و كهكشان ها واحدی به نام سال نوری به كار برده می شود.
یك سال نوری برابر است با مسافتی كه نور در طول یك سال می پیماید.

سرعت



سرعت: مسافتی است كه متحرك در واحد زمان (یعنی در یك ثانیه) می پیماید.


سرعت به دو عامل بستگی دارد:
1) مسافت طی شده (X) كه معمولاً با دو واحد (m) و كیلومتر(km) می باشد. سرعت با مسافت طی شده رابطه مستقیم دارد. یعنی در یك زمان معین ، هر چه مسافت طی شده توسط یك متحرك بیشتر از متحرك دیگر باشد سرعت آن جسم بیشتر است.
2) مدت زمان(t) كه معمولا با واحدهای ثانیه (s) ، دقیقه(min) و ساعت(h) قابل اندازه گیری است. سرعت با زمان رابطه عكس دارد، یعنی برای طی یك مسافت مشخصی، هر چه مدت زمان طی شده توسط یك متحرك كمتر از متحرك دیگر باشد. سرعت آن بیشتر است.

با توجه به عوامل ذكر شده ، سرعت (v) را به صورت زیر محاسبه می كنند.



یك راه ساده:

مثلث سرعت
برای به دست آوردن هر یك از كمیت ها ، كافی است انگشت خود را بر روی مورد خواسته شده بگذارید و عملیات ریاضی باقی مانده را به دست آورید.


- اگر واحد اندازه گیری مسافت، متر(m) و واحد اندازه گیری زمان، ثانیه(s) باشد، واحد اندازه گیری سرعت
متر بر ثانیه است.


- اگر واحد اندازه گیری مسافت، كیلومتر(km) و واحد اندازه گیری زمان، ساعت(h) باشد، واحد اندازه گیری سرعت
كیلومتر بر ساعت است.
برای تبدیل كیلومتر بر ساعت به متر بر ثانیه عدد مورد نظر را بر 6/3 تقسیم می كنیم.


- هرگاه سرعت متحركی كه بر روی خط راست حركت می كند، در تمام لحظه ها یكسان باشد حركت آن یكنواخت است و نمودار مكان- زمان به صورت یك خط راست است.


- چون در حركت یكنواخت سرعت ثابت است ، نمودار سرعت - زمان به صورت یك خط راست موازی محور زمان است.


امروزه بشر، با استفاده از علم و فناوری پیشرفته خود وسایل نقلیه ای می سازد كه فاصله های بسیار طولانی را با سرعت های بسیار زیاد در زمانی كوتاه می پیماید . مثل هواپیماهای مسافربری كنكورد با حمل صدها مسافر با سرعتی بیشتر از سرعت صوت(حدود 2000 كیلومتر بر ساعت) پرواز می كند.


برای اندازه گیری فاصله های بسیار دوری كه امكان اندازه گیری با ابزارهای معمولی وجود ندارد از راههای مختلفی استفاده می شود. به طور مثال برای اندازه گیری فاصله زمین تا ماه از روش زیر استفاده می شود.


فضانوردانی كه به كره ی ماه سفر كرده اند ، در سطح ماه آینه ای كار گذاشته اند. از زمین پرتوهای نور لیزر بر این آینه تابیده می شود تا پس از بازتاب به زمین برگردد. آن گاه زمان رفت و برگشت نور را با زمان سنج های بسیار دقیق اندازه گرفته و آن را نصف می كنند و در عدد 000/300 (سرعت نور بر حسب كیلومتر بر ثانیه) ضرب می كنند. دانشمندان با استفاده از این روش، فاصله زمین تا ماه را 000/380 كیلومتر اندازه گرفته اند.

برای اندازه گیری عمق آب اقیانوس ها از روش زیر استفاده می شود.
یك موج فراصوتی از سطح آب به اعماق آب فرستاده می شود. این موج با برخورد به كف اقیانوس به سطح آب بازمی گردد زمان رفت و برگشت موج اندازه گیری شده و بر 2 تقسیم می شود. سپس در عدد 1450 (سرعت انتشار صوت در آب) ضرب می شود و به این صورت عمق آب اقیانوس محاسبه می شود.

شتاب:
به این اتومبیل در حال حركت دقت كنید. عقربه سرعت سنج در هر لحظه عددی را نشان می دهد یعنی سرعت اتومبیل همیشه ثابت نیست.

معمولاً سرعت یك متحرك در تمام مدت حركتش ثابت نیست. راننده ، سرعت اتومبیل را بر حسب شرایط جاده و آب و هوا به طور مناسب و مطمئن تنظیم می كند.
هنگامی كه سرعت یك متحرك در حال تغییر است می گوییم دارای شتاب است.
شتاب (a) نشان دهنده ی تغییرات سرعت در واحد زمان(در یك ثانیه) است.
شتاب از رابطه ی زیر بدست می آید.

یكای اندازه گیری شتاب، متر بر مجذور ثانیه ( ) می باشد.


وقتی اتومبیل مسیر مستقیمی را می پیماید و عقربه سرعت سنج آن عدد ثابتی را نشان می دهد، یعنی سرعت حركت اتومبیل ثابت است و تغییر نمی كند. در این حالت شتاب حركت صفر است.
وقتی عقربه سرعت سنج از عددی به عدد دیگر تغییر می كند. یعنی سرعت حركت اتومبیل تغییر می كند و حركت شتابدار است. در این صورت اگر سرعت حركت مرتبا در حال افزایش باشد، حركت شتابدار از نوع تند شونده است وشتاب مثبت است. و اگر سرعت اتومبیل مرتبا در حال كاهش باشد، حركت اتومبیل شتابدار از نوع كند شونده بوده و شتاب منفی است.


نمودار سرعت – زمان را برای حركت این اتومبیل رسم می كنیم.

در مسیر OA سرعت در حال افزایش است. پس حركت شتابدار از نوع تند شونده است.
در مسیر AB سرعت ثابت است پس حركت یكنواخت بوده، یعنی شتاب صفر  است.
در مسیر BC سرعت در حال كاهش است. پس حركت شتابدار از نوع كند شونده است.

مثال: اتومبیلی از حال سكون شروع به حركت كرده و در مدت 10 ثانیه سرعت آن 30 متر بر ثانیه می رسد.
الف) شتاب حركت اتومبیل چند متر بر مجذور ثانیه است؟
ب) شتاب حركت از چه نوعی است؟

شتاب از نوع تند شونده است.


نكته:

نیرو عامل تغییر سرعت حركت اجسام است.
- اگر نیرویی كه بر جسم در حال حركت وارد می شود با جهت حركت جسم هم جهت باشد ، سرعت آن را افزایش می دهد.
- اگر نیرویی كه بر جسم در حال حركت وارد می شود با جهت حركت جسم مخالف باشد، سرعت آن را كاهش می دهد.

شما هنگامی كه در اتومبیل نشسته اید، شتاب افزاینده یا كاهنده را به خوبی حس می كند. در هنگام شتاب افزاینده یعنی وقتی راننده گاز می دهد، احساس می كنید كه بدن شما به پشتی صندلی فشرده  می شود. اما در هنگام شتاب كاهنده یعنی در هنگام ترمز كردن، احساس می كنید كه به جلو پرتاب       می شود.

نکته های مهم  فصل 8

آب در هوا

كره زمین كه در آن زندگی می كنیم دارای 3 بخش است:

الف: هوا (جو یا اتمسفر)        كه مخلوطی از انواع گازها می باشد.
ب: آب                                 شامل اقیانوس ها، دریاها، دریاچه ها و... می باشد.
ج: خشكی                          شامل كوهها ، بیابان ها، جنگل ها، مراتع و ... می باشد.

الف: هوا (جو یا اتمسفر)

هوای اطراف زمین را جو یا اتمسفر گویند در واقع ما درون اقیانوسی از هوا زندگی می كنیم هر چه از سطح زمین به سمت بالا حركت كنیم هوا رقیق تر و فشار آن كمتر می شود.


میزان بخار آب موجود در هوا در نواحی مختلف متفاوت است. در نواحی بیابانی بسیار كم حدود 5% و در نواحی مرطوب بسیار زیاد و گاهی تا 90% هم میرسد.

ب: آب (H2O)

آب مایعی است بی رنگ كه تقریبا در بسیاری مناطق فراوان است و زندگی تمام موجودات زنده به آن بستگی دارد حتی بسیاری از صنایع به آب بستگی دارند و موجب تغییرات فیزیكی و شیمیایی زیادی می شود.
آیا تا به حال از خود سوال كرده اید كه چرا آب تمام نمی شود و آب مورد نیاز از كجا می آید شاید بگوئید از اعماق زمین و اقیانوس ها یا ... چرا آن ها تمام نمی شوند بر ای یافتن پاسخ این سوال باید چرخه آب را بررسی كنیم.


چرخه آب:

آبی كه درون اقیانوس یا دریاها وجود دارد بر اثر تابش نور خورشید به بخار تبدیل شده و ابرها را بوجود می آورد كه بر اثر سرد شدن ابرها باران ایجاد شده و آب باران دوباره به دریاها برمی گردد این مسیر را چرخه آب گویند.



قسمتی از چرخه آب در بدن جانداران نیز می باشد

 مثال: یك حیوان با نوشیدن مقداری آب، آنرا وارد بدن خود كرده این آب پس از عبور از راههای گوناگون دوباره به صورت عرق- ادرار- هوا تنفسی از بدن خارج می شود.




گیاهان نیز به وسیله ریشه خود آب جذب كرده و پس از عبور از آوندها و رسیدن به برگ ها به وسیله شیره های گیاهی و ذخیره در میوه ها از گیاهان جدا می شود و مسیر خود را طی میكند.




برای برقراری چرخه آب انرژی لازم است:

این انرژی به صورت مستقیم یا غیر مستقیم از خورشید تأمین می شود.


برای تبدیل بخار آب به ابر و تولید باران سه شرط لازم است:

الف: بخار آب به مقدار كافی
ب : كاهش دما در منطقه
ج: وجود ذرات جامد تا مولكول های آب بتوانند به آن بچسبند.


هركدام از انواع بارشها در شریاط خاصی ایجاد می شوند ولی بیشترین بارش به صورت باران و برف می باشد.

انواع ابرها:
الف: ابر كومولوس:

 این ابرها بر اثر بالا رفتن سریع هوا تشكیل می شوند به صورت پنبه یا گل كلم به رنگ سفید دیده می شوند.

ب: ابر استراتوس:

ابرهایی گسترده و موازی با سطح زمین هستند و معمولاً در ارتفاع پایین تشكیل می شوند و گاهی تولید مه می كنند.


ج: ابر سیروس:

 در ارتفاعات بالا و به صورت پراكنده تشكیل می شوند. پر مانند و بارندگی ندارند.



علت بارش:
وقتی رطوبت هوا به حد اشباع برسد(نقطه شبنم) هوا دیگر نمی تواند رطوبت را در خود نگه دارد در نتیجه آنرا به یكی از روش های بارش به زمین منتقل می كند.
در این صورت قطرات ریز آب موجود در هوا به هم متصل شده و قطره های درشت تری را بوجود می آورند كه بر اثر نیروی گرانش به صورت باران به سمت زمین حركت می كنند

 

[ یکشنبه 20 فروردین 1391 ] [ 02:30 ب.ظ ] [ رضا سلطانی ورنکش ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

دبیر علوم تجربی مدرسه راهنمایی شهید مومنی ناحیه 4کرج.
این وبلاگ مربوط به دانش آموزان دوره ی راهنمایی می باشد.
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
 ابزارهای زیبا سازی برای سایت و وبلاگ